BANDERAS

Evenwicht als levensvisie van de Aymara-indianen

Het lied “Banderas” geraakte in 1992 bekend in Vlaanderen dankzij een muzikale tournee van het WOSH-koor (uit Heist-op-den-Berg) samen met de Peruaanse groep Arusa. Deze groep indiaanse muzikanten was in Vlaanderen op uitnodiging van Broederlijk Delen in het kader van de herdenking van de 500ste verjaardag van de kolonisatie van Amerika. De zgn. ‘ontdekking’ van Amerika door de blanken betekende voor de inheemse bevolking het begin van een meedogenloze onderdrukking. Toch hielden indiaanse tradities en symbolen in sommige delen van Latijns-Amerika tot op vandaag stand. De wipalavlag van de Aymara-indianen in de Andes bijvoorbeeld, bestond al lang voor Columbus voet aan wal zette op Amerikaanse bodem. Over die vlag gaat het in het lied “Banderas”.

Wipala betekent in het Aymara: in de lucht wapperen, zich uitstrekken in de lucht. De zeven kleuren van de wipalavlag symboliseren de gelijkmatigheid, de harmonie, het evenwicht tussen tegengestelde elementen. De wipala is het symbool van de relaties die gebaseerd zijn op gelijkheid binnen het gemeenschapsleven in de Andes. Relaties waarin broederlijkheid en wederkerigheid een grote rol spelen.

Antropoloog Xavier Albo zegt het zo: “De gedachte van eenheid tussen tegengestelde krachten lijkt een centraal referentiepunt te zijn in de wijsheid van de Andes, zowel in de natuurlijke wereld als op sociaal vlak en ook binnen de familie. Nooit kiest men partij voor één element, maar men erkent en respecteert het bestaan van alle elementen zonder dat men één ervan wil uitschakelen. Elk tegengestelde erkent en respecteert zijn tegengestelde; ze worden samengebracht in een geheel dat gekenmerkt wordt door een zekere dwangmatigheid."
Overleven in de Andes is niet eenvoudig, het is een kunst, zoals een Aymara-gezegde stelt: "niet teveel lachen om nadien niet te veel te wenen". Ook dit komt dus neer op het zoeken van een evenwicht door het bestaan van tegengestelde krachten te erkennen.

De Wipalavlag wordt telkens bovengehaald bij grote feesten van de indianen uit de Andes. Want feesten en vieringen brengen mensen bij elkaar en versterken samenhorigheid.